Održana Nova ljetnja škola arhitekture u Trebinju
AktuelnostiNovosti i obavještenjaRadionice i izložbeIstraživanje novih modela arhitektonskog obrazovanja
U periodu od 29. maja do 2. juna 2026. godine u Trebinju je održana Nova ljetnja škola arhitekture, međunarodna radionica koja je okupila studente, nastavnike i saradnike Arhitektonsko-građevinsko-geodetskog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci, Arhitektonskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu i Fakulteta za arhitekturu i dizajn Norveškog univerziteta za nauku i tehnologiju (NTNU) iz Trondhajma.
Polazeći od činjenice da se arhitektonsko obrazovanje danas suočava sa sve složenijim izazovima – od brzog razvoja tehnologija i dostupnosti informacija do nestabilnog tržišta rada i promjena u načinima učenja – radionica je osmišljena kao eksperimentalni format za istraživanje novih pristupa obrazovanju arhitekata. Iako klasični kurikulumi i dalje predstavljaju važan oslonac za sticanje temeljnih znanja, neophodno je kontinuirano preispitivati postojeće i tražiti nove modele učenja koji mogu odgovoriti na savremene izazove.
Tema radionice, Exploring Emerging Topics (in Architecture), poslužila je kao okvir za istraživanje odnosa između arhitekture, grada, društva i obrazovanja. Trebinje je tokom pet dana postalo privremena škola arhitekture i laboratorija za učenje, u kojoj je sam grad preuzeo ulogu učionice. Učesnici su kroz direktan kontakt sa lokalnim kontekstom istraživali kako škola može učiti od grada, ali i šta grad može dobiti zauzvrat.
Radionica je zasnovana na inovativnoj metodologiji koja klasični linearni model rada – analiza, projektovanje i realizacija – zamjenjuje dinamičnim procesom koji se sastoji od mapiranja, reakcije i refleksije. Polaznici su najprije kroz šetnje, posmatranja i razgovore mapirali teme i pojave koje su prepoznali u gradu, a zatim ih kontekstualizovali kroz umjetničku intervenciju u formi Pop-Up izložbe, uz stalnu kolektivnu refleksiju i kritičko preispitivanje rada.
Posebnu vrijednost radionice predstavljalo je preplitanje različitih perspektiva. Istraživanja Arhitektonskog fakulteta u Sarajevu o arhitektonskoj praksi i utopijskim vizijama budućnosti, iskustva AGGF-a u proučavanju međugeneracijskih odnosa, novih društvenih i prostornih tema i principa dizajna malog mjerila, te iskustva NTNU-a u povezivanju umjetničkog, naučnog i inženjerskog pristupa, stvorili su osnovu za interdisciplinarnu razmjenu znanja i iskustava.
Tokom boravka u Trebinju učesnici su preispitivali ne samo prostorne fenomene grada, već i vlastite načine razmišljanja, komunikacije i djelovanja. Posmatrajući grad u njegovoj punoći, istovremeno su postajali i posmatrači i posmatrani, otkrivajući složene odnose između prostora, zajednice i pojedinca.
Rezultati radionice bili su različiti po formi, ali zajednički po namjeri da kroz lični doživljaj i kritičko promišljanje predstave nove mogućnosti arhitektonskog obrazovanja. Nastali su mape, kolaži, fotografije, video-radovi i zvučni zapisi, predstavljeni na Pop-Up izložbi u Domu mladih u Trebinju i dokumentovani kao dio kolektivnog istraživanja. Umjesto klasičnih projektantskih rješenja, u prvi plan su došli proces učenja, saradnja, komunikacija i iskustvo grada, odnosno čitanje i razumijevanje konteksta kao ključna tema.
Nova ljetnja škola arhitekture u Trebinju pokazala je da arhitektonsko obrazovanje može biti istovremeno istraživačko, kritičko, kolaborativno i otvoreno prema zajednici. Kroz pet dana intenzivnog rada, učesnici su zajedno gradili privremenu školu arhitekture, a Trebinje je postalo prostor u kojem su nove ideje, pitanja i perspektive dobile priliku da se razvijaju kroz direktno iskustvo grada.
Radionica je okupila 24 studenta arhitekture iz Banje Luke, Sarajeva i Trondhajma, uz podršku nastavnika i saradnika sa tri partnerske institucije. Ispred Arhitektonsko-građevinsko-geodetskog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci učestvovali su: Anastasija Popržen, Marija Simić, Đorđe Malešević, Predrag Lakić, Kristina Marković, Jelena Dragušić, Jovana Komljenović, Emilija Dujaković, Tijana Knežević, Jelena Čavić, Bane Borovčanin i Anja Boričić. Tim Norveškog univerziteta za nauku i tehnologiju (NTNU) iz Trondhajma činili su Jesper Lunøe Hareide, Sindre Clemetsen, Kaisa Olivia Francesca, Vira Abbasi i Emma Sørbø. Ispred Arhitektonskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu učestvovali su Dino Velić, Hena Kaljanac, Ajša Dogdić, Muhamed Đinalić, Abdulah Brković, Sara Pašić i Merhila Šehović.
Rad radionice vodili su Markus Švaji (NTNU Trondhajm), Katarina Bošnjak Karadža, Andrea Pavlović i Irfan Salihagić (Univerzitet u Sarajevu), te Igor Kuvač i Zoran Uljarević (Univerzitet u Banjoj Luci), uz podršku Ivana Bojanića, studenta-demonstratora na Arhitektonsko-građevinsko-geodetskom fakultetu.
Projekat je koordinisao Istraživački centar za prostor, u okviru projekta small SCALE, u saradnji sa APLE laboratorijom Arhitektonsko-građevinsko-geodetskog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci, Arhitektonskim fakultetom Univerziteta u Sarajevu i Fakultetom za arhitekturu i dizajn Norveškog univerziteta za nauku i tehnologiju (NTNU) iz Trondhajma. Projekat su podržali Muzej Hercegovine, Dom mladih i Turistička organizacija Trebinje.
Foto: Igor Kuvač
Video: Abdulah Brković
